Kennisbank
AI bij Nederlandse gemeenten: de belangrijkste publicaties, op één plek en met bron.
Deze kennisbank brengt de belangrijkste recente publicaties samen over de inzet van kunstmatige intelligentie (AI) bij Nederlandse gemeenten en de bredere overheid. De bronnen zijn afkomstig van TNO, M&I/Partners, VNG, Binnenlands Bestuur, Hanze Hogeschool en wetenschappelijke tijdschriften. Ze belichten hoe AI-toepassingen zich ontwikkelen, hoe gemeenten zich voorbereiden op de EU AI-verordening, en hoe de voortgang verschilt tussen kleine, middelgrote en grote gemeenten.
Samen geven ze een actueel beeld van de stand van AI-adoptie, -beleid en -risico’s in het Nederlandse lokale bestuur.
Bronnen
Gesorteerd op publicatiedatum, van meest recent naar oudst.
- M&I/Partners
AI Monitor Gemeenten 2025
Bekijk publicatie - ICTRecht
Does every municipality now also need an AI Compliance Officer?
Bekijk publicatie - TNO
Government-wide Monitor on Generative AI
Bekijk publicatie - Hanze Hogeschool
Digital transformation readiness: Evaluating Dutch municipalities' compliance with the AI Act
Bekijk publicatie - Binnenlands Bestuur
Slechts een op drie gemeenten heeft beleid over inzet AI
Bespreking van AI Monitor Gemeenten 2024, M&I/Partners
Bekijk publicatie - TNO
AI informatiemanagement-producten bij gemeenten (TNO 2025 R10415)
Bekijk publicatie - Binnenlands Bestuur & Vereniging van Gemeentesecretarissen
Gemeenten hebben hoge verwachtingen van AI
Bekijk publicatie - Vereniging van Nederlandse Gemeenten
Gemeenten lopen voorop bij publieke inzet AI
Bespreking van TNO-rapport in opdracht van NLAIC
Bekijk publicatie - TNO
Steeds meer kunstmatige intelligentie ingezet door overheid
Bekijk publicatie - M&I/Partners
AI Monitor Gemeenten 2024
Bekijk publicatie - Kloza, D., et al.
Dutch Comfort: The limits of AI governance through municipal registers
arXiv
Bekijk publicatie - Kennisopenbaarbestuur.nl
Verkenning AI bij Nederlandse gemeenten
Bekijk publicatie
Relevantie per gemeentecategorie
Welke bronnen zeggen iets over welk type gemeente.
Naar gemeentegrootte
De AI Monitor Gemeenten (2024 en 2025) van M&I/Partners hanteert een expliciete indeling naar gemeentegrootte — kleine gemeenten (< 60.000 inwoners), middelgrote gemeenten (60.000–100.000) en grote gemeenten (> 100.000) — en laat zien dat generatieve AI het snelst wordt opgepakt, terwijl embedded en zelfontwikkelde AI-oplossingen achterblijven, met verschillen naar schaal.
Naar bestuurslaag
TNO's onderzoeken (2024, 2025) tonen dat gemeenten binnen het brede overheidslandschap koploper zijn: van 266 AI-toepassingen in 2024 stond 39% bij gemeenten, tegenover slechts 1,9% bij de centrale overheid. De Overheidsbrede Monitor Generatieve AI (2025) bevestigt dat lokale overheden voorop lopen bij chatbots en interne AI-assistenten.
Naar wettelijke gereedheid (AI Act)
Onderzoek van Hanze Hogeschool en VNG (2025-2026) signaleert dat gemeenten uiteenlopend voorbereid zijn op de EU AI-verordening, met name kleinere gemeenten die kampen met beperkte juridische capaciteit.
Wat betekent dit voor uw gemeente?
We denken graag met u mee over wat deze inzichten betekenen voor uw eigen AI-aanpak.